Birçok iş sözleşmesi rekabet yasağı veya talep yasağı maddesi içerir. Bu hükümler, işten çıkarılmanız veya işten ayrılmanız sonrasında yeni bir işverenle çalışma veya ilişkiyi sürdürme seçeneklerinizi sınırlar. Bunun, özellikle kariyerlerinde yeni bir adım atmak isteyen çalışanlar için geniş kapsamlı sonuçları olabilir.
Rekabet etmeme maddesi, iş sözleşmenizde yer alan ve işiniz bittikten sonra bir rakip için çalışamayacağınızı öngören bir anlaşmadır. Talep etmeme maddesi bir adım daha ileri gidiyor: Ayrıldıktan sonra (müşterileriniz veya ortaklarınız gibi) (eski)işvereninizin iş ilişkilerine yaklaşmanızı veya onlarla çalışmanızı yasaklıyor. Rekabet yasağı veya talep yasağı maddesiyle ilgili bir çelişki var mı, örneğin kısıtlamanın çok ileri gittiğini veya anlaşmanın net olmadığını düşünüyorsunuz? Bu durumda davanın değerlendirilmesi için mahkemeye gidebilirsiniz.Bu makalede rekabet yasağı ve talep yasağı maddesinin ne olduğunu, ne zaman geçerli olduklarını ve bunlara karşı kendinizi nasıl savunabileceğinizi açıklıyoruz.
Rekabet yasağı maddesi nedir?
Rekabet yasağı maddesi, bir çalışanın iş sözleşmesinin feshinden sonra bir rakip için çalışmasını veya kendisinin rakip bir şirket kurmasını yasaklar.
Bu madde farklı biçimlerde olabilir ve genellikle aşağıdaki konularda kısıtlamalar içerir:- İş türü: örneğin, yeni bir işveren için aynı işi yapmamak.
- Yeni işveren: örneğin, doğrudan bir rakibe katılmayın.
- Coğrafi bölge: örneğin belirli bir bölgede faaliyet göstermeyen.
- Dönem: örneğin, işten ayrıldıktan sonraki bir veya iki yıl boyunca rekabetçi işler yapmayın veya kendi işinizi kurmayın.
Önemli:
-
Yazılı olarak kabul edilmesi gerekir.
-
Yalnızca kalıcı bir sözleşmeye dahil edilebilir.
-
Geçici bir sözleşmede buna yalnızca zorlayıcı nedenlerle izin verilir.
Rekabet yasağı sözleşmesi nedir?
Rekabet etmeme maddesi, bir çalışanın sadece rakip bir şirkette çalışamayacağı veya işi sona erdikten sonra kendisinin rakip bir şirket kuramayacağı anlamına gelir. Uygulamada buna genellikle "rekabet etmeme" veya "rekabet etmeme" denir; bu terimler aynı anlama gelir. Kısacası: işveren böyle bir maddeyle ticari sırların, müşteri ilişkilerinin veya uzmanlık bilgilerinin doğrudan rakiple sonuçlanmasını önlemek ister.Rekabet yasağı maddesi serbest meslek sahibi kişiler veya yükleniciler için de geçerli midir?
Evet, serbest meslek sahibi kişiler veya yüklenicilerle de rekabet etmeme maddesi üzerinde anlaşmaya varılabilir. Ancak bu durumlarda çalışanlara yönelik kurallardan farklı kurallar geçerli olabilir. Serbest çalışma ve görevlendirme anlaşmaları otomatik olarak iş kanununun kapsamına girmediğinden açık anlaşmalar yapmak önemlidir. Bu nedenle maddenin içeriğine ve koşullarına çok dikkat edin.Talep yasağı maddesi nedir?
Talep yasağı maddesi, bir çalışanın istihdam sonrasında (eski) işverenin müşterileri, tedarikçileri veya diğer ilişkileriyle iş yapmasını yasaklar.
Bu madde genellikle ticari işlevlerde bulunur ancak herhangi bir sektörde kullanılabilir.
Yalnızca ilişki şartı var, rekabet etmeme hükmü yok: Bu ne anlama geliyor?
Yalnızca geçerli bir talep yasağı maddesinin eklenmesi ancak (geçerli) bir rekabet yasağı hükmünün bulunmaması durumunda, bunun, iş akdinizin feshinden sonraki seçenekleriniz üzerinde belirli sonuçları olur.- Bu durumda, bir rakip için çalışabilir veya aynı alanda kendi şirketinizi kurabilirsiniz.
- Nelere izin verilmez: Talep etmeme hükmü geçerli olduğu sürece (eski) müşterilerle, tedarikçilerle veya eski işvereninizin diğer ilişkileriyle iş yapmak.
- Başka bir deyişle, önceki işvereninizin iş ilişkileriyle iletişim halinde olmadığınız veya iş birliği yapmadığınız sürece sektörde çalışmakta özgürsünüz.
Rekabet yasağı veya talep yasağı hükmü ne zaman geçerlidir?
-
İş sözleşmesindeki madde yazılı olmalıdır.
-
Geçici sözleşmeler için işveren bunun neden gerekli olduğunu motive etmelidir.
-
Kısıtlama mantıksız olmayabilir; hakim, aşırıya kaçması halinde hükmü iptal edebilir veya sınırlayabilir.
Rekabet yasağı veya talep yasağı hükmüne karşı kendinizi nasıl savunabilirsiniz?
Müzakere, sözleşme imzalanırken veya ayrılırken.
Yasal yollara başvurmadan önce, genellikle sorunu birlikte çözüp çözemeyeceğinizi görmek faydalı olacaktır. Bu, örneğin karşı tarafla doğrudan pazarlık yapılarak yapılabilir. Bazen birlikte bir anlaşmaya varabilirsiniz ve davaya hiç gerek kalmaz veya dava daha çabuk tamamlanabilir.Arabuluculuk: birlikte çözüm bulma
Birlikte bir çözüm bulamıyor musunuz? Daha sonra arabuluculuğu tercih edebilirsiniz. Bağımsız bir arabulucu, birlikte çözüm bulmak amacıyla sizinle karşı taraf arasındaki konuşmaya rehberlik eder. Arabuluculuk genellikle daha az resmidir, daha hızlıdır ve halihazırda bir dava devam ediyorsa bile kullanılabilir.Cetvel: bağımsız bir üçüncü taraftan yardım
Anlaşmazlık devam ederse bazen çözüm bulmak için her iki tarafla birlikte çalışacak bağımsız bir üçüncü tarafla iletişime geçebilirsiniz. Ancak bu başarısız olursa bu kişi bağlayıcı bir karar verecektir. Böyle bir prosedür, mahkemeye kadar gitmek zorunda kalmadan pratik bir sonuca ulaşılmasına yardımcı olabilir. Hakimin dahil edilmesi: Hakim, hükmün tamamını veya bir kısmını iptal edebilir.Kimler mahkemeye gidebilir?
(Eski) işvereninizle rekabet yasağı veya talep yasağı maddesi hakkında bir anlaşmaya varamıyor musunuz? Daha sonra ikiniz de anlaşmazlığı hakime sunabilirsiniz. Hem çalışan hem de işveren, maddenin uygulanması veya yasallığı konusunda anlaşamamaları durumunda dava başlatma hakkına sahiptir.Tazminat talebinde bulunun, eğer madde orantısız bir şekilde size dezavantaj sağlıyorsa.
Arabuluculuk nedir ve rekabet yasağı anlaşmasıyla ilgili anlaşmazlıklarda nasıl yardımcı olur?
Arabuluculuk, anlaşmazlıkları doğrudan mahkemeye gitmeden çözmenin alternatif bir yoludur. Bağımsız ve tarafsız bir arabulucu, sizinle karşı taraf arasındaki konuşmaya rehberlik eder. Birlikte her iki tarafın da üzerinde anlaşabileceği bir çözüm ararsınız.- Arabuluculuk gizlidir ve genellikle davadan daha hızlı ve daha gayri resmidir.
- Sonuç üzerinde adli karara göre daha fazla kontrole sahipsiniz.
- Yasal işlemler halihazırda devam ediyor olsa bile arabuluculuğu deneyebilirsiniz.
Pratik örnekler
-
Örnek 1: Geçici sözleşmesi olan bir çalışana rekabet yasağı maddesi verildi. Hakim ciddi bir motivasyon olmadığı için bu kararı bozdu.
-
Örnek 2: Bir hesap yöneticisinin, talep yasağı maddesi nedeniyle eski müşterileriyle iletişim kurmasına izin verilmedi. Hakim bu süreyi yalnızca 6 ay ile sınırladı.
-
Örnek 3: Bir çalışanın bir rakip firmada çalışmasına izin verildi, ancak işvereniyle tazminat konusunda pazarlık yapıldı.
Rekabet yasağı ve talep yasağı hükümlerine ilişkin kontrol listesi
-
📄 Sözleşmenizdeki madde açık ve yazılı mı?
-
⏳ Sebepsiz geçici sözleşmede madde geçerli midir? O halde geçersizdir.
-
🧑⚖️ Cümle çok mu geniş (örneğin, çok uzun bir süre veya çok geniş bir alan)? O zaman hakim bunu sınırlayabilir.
-
💶 Madde yeni bir iş bulmanızı engelliyorsa tazminat isteyin.
-
⚖️ Sözleşmenizin her zaman yasal açıdan değerlendirilmesini sağlayın.
Yaygın hatalar
-
Rekabet yasağı maddesinin her zaman hukuken geçerli olduğunu düşünüyorum.
-
İlişki maddesinin çok katı olması durumunda itiraz etmeyin.
-
Pazarlık yapmadan çok çabuk anlaşmak.
-
Hakimin maddeyi sınırlandırabileceğini veya iptal edebileceğini bilmemek.
Sık sorulan sorular (SSS)
1. Geçici bir sözleşmede rekabet yasağı maddesine izin verilir mi?
Yalnızca işverenin yazılı güçlü gerekçeleriyle.
2. Rekabet etmeme maddesi ne kadar süre geçerli olabilir?
Genellikle 1 ila 2 yıl; daha uzun vadeler genellikle makul değildir.
3. Rekabet yasağı maddesine itiraz edebilir miyim?
Evet, mahkemede kısmen veya tamamen iptal edilebilir.
4. Rekabet etmeme maddesi ile talep etmeme maddesi arasındaki fark nedir?
Rekabet bir rakip için çalışmakla ilgilidir, talep etmeme hükmü ise eski işvereninizin müşterileri/ilişkileriyle iş yapmakla ilgilidir.
5. Rekabet yasağı maddesine bağlı kalırsam tazminat alacak mıyım?
Bu mümkündür, özellikle de madde sizi ciddi şekilde engelliyorsa.
6. Bir hakimin işverenin işten çıkarmada ciddi kusurlu davrandığına hükmetmesi durumunda bunun sonuçları ne olur? Bu durumda, rekabet etmeme maddesi genellikle tamamen sona erer. Hakim, işverenin davranışı nedeniyle artık bu maddeye bağlı kalmanıza gerek olmadığına inandığı için, hemen bir rakip firmada çalışmaya başlayabilirsiniz.
Neden Arslan Avukatlar?
-
İş hukuku ve sözleşme maddeleri
konusunda uzmanlaştık -
Rekabet yasağı ve talep yasağı hükümlerinin aşırı katı iptal edilmesi veya sınırlandırılması deneyimi
-
Kısıtlamalar veya izinler
için pazarlık yapın -
Kariyerinizi ve kariyer fırsatlarınızı koruyun
Sonuç
Rekabet yasağı veya talep yasağı maddesi, iş piyasasındaki özgürlüğünüzü ciddi şekilde sınırlayabilir. Neyse ki yasal sınırlar vardır ve sıklıkla pazarlık yapabilir veya maddenin iptal edilmesini sağlayabilirsiniz. Yeni bir işverene imza atmadan veya yeni bir işverene geçiş yapmadan önce daima sözleşmenizi gözden geçirin.