Geçiş tazminatı, çalışanların işten çıkarılma durumunda hak sahibi oldukları mali bir tazminattır. Bu tazminatın amacı, çalışanları yeni bir işe geçiş sürecinde desteklemektir. Geçiş tazminatı, 1 Temmuz 2015'ten bu yana var olan yasal bir haktır. İşverenler, istisnalar geçerli olmadığı sürece, istihdamı sona erdirdiklerinde bu tazminatı ödemekle yükümlüdür.
Ne zaman geçiş tazminatı hakkım var?
Ücretli çalışıyorsanız ve işvereniniz istihdamınızı sona erdiriyorsa geçiş tazminatı hakkınız vardır. Bu, aşağıdaki gibi çeşitli durumlarda söz konusu olabilir:
- Geçici sözleşmenin sona ermesi: İşvereniniz sözleşmenizi yenilemez.
- UWV onayıyla işten çıkarma: İşvereniniz, UWV (Çalışan Sigortası Ajansı) iznıyla sözleşmenizi fesheder.
- Kanton mahkemesi hakimi tarafından fesih: İşvereniniz, kanton mahkemesi hakiminden iş sözleşmenizi feshetmesini ister.
- Deneme süresi içinde fesih: İşvereniniz, deneme süresi içinde sözleşmenizi fesheder.
İşverenin cinsel taciz veya ayrımcılık gibi ciddi kusurlu eylemleri veya ihmalleri nedeniyle kendiniz istifa ettiğinizde bile geçiş tazminatı hakkınız olabilir.
Geçiş tazminatı hakkı ne zaman yoktur?
İşverenin geçiş tazminatı ödemek zorunda olmadığı durumlar vardır, örneğin:
- Derhal fesih durumunda: Çalışan, örneğin hırsızlık gibi ciddi kusurlu davranışta bulunmuşsa.
- İflas nedeniyle işletmenin kapanması: İşveren iflas etmişse veya borç yapılandırmasındaysa.
- Toplu iş sözleşmesinde eşdeğer bir düzenleme varsa: Bazı toplu iş sözleşmelerinde, bekleme ücreti düzenlemesi gibi alternatif bir düzenleme bulunmaktadır.
- Emeklilik yaşında fesih: Emeklilik yaşına ulaşmış çalışanların geçiş tazminatı hakkı yoktur.
Geçiş tazminatı nasıl hesaplanır?
Geçiş tazminatının miktarı, hizmet yılı sayısına ve brüt aylık maaşa bağlıdır. Temel formül şu şekildedir:
- Her tam hizmet yılı için brüt aylık maaşın 1/3'ü.
- Tam olarak çalışmadığınız her ay için brüt aylık maaşın 1/36'sı.
Brüt aylık maaşa neler dahildir?
Brüt aylık maaş, maaş bordronuzda vergi kesintilerinden önceki miktardır. Geçiş tazminatının hesaplanmasında aşağıdaki unsurlar dahil edilir:
- Brüt temel maaş.
- Tatil ücreti (genellikle brüt yıllık maaşın %8'i).
- Yapısal primler ve ödenekler (vardiya ödeneği veya fazla mesai tazminatı gibi).
Geçiş tazminatı örnek hesaplama
Tatil ücreti dahil aylık 3.000 EUR brüt kazandığınızı ve 3,5 yıldır istihdam edildiğinizi varsayalım. Geçiş tazminatınız şu şekilde hesaplanır:
- İlk 3 tam hizmet yılı için: 3 x 1/3 x 3.000 EUR = 3.000 EUR.
- Kalan 6 ay için: 6 x 1/36 x 3.000 EUR = 500 EUR.
- Toplam geçiş tazminatı: 3.000 EUR + 500 EUR = 3.500 EUR.
Kısmi işten çıkarmada geçiş tazminatı
Bazen bir çalışan işten çıkarılır ve derhal daha az saatle yeni bir iş sözleşmesi teklif edilir. Bu, örneğin daha az iş varsa veya çalışan kısmen iş göremez hale gelirse gerçekleşebilir. Bu durumda çalışanın kısmi geçiş tazminatı hakkı olabilir. Bunun koşulu, saat sayısının en az %20 oranında azaltılmış olmasıdır.
Tazminatın hesaplanması daha sonra saat azalmasına göre yapılır.
İşveren ödemezse ne yapmalısınız?
İşvereniniz, istihdamın sona ermesinden sonraki bir aylık yasal süre içinde geçiş tazminatını ödemezse aşağıdaki adımları atabilirsiniz:
- Yazılı bir ihtar gönderin ve geçiş tazminatının 7 gün içinde ödenmesini talep edin.
- Kanton mahkemesi hakimine başvurun: İşveren yanıt vermezse, istihdamınızın sona ermesinden sonraki 3 ay içinde kanton mahkemesi hakimine başvurabilirsiniz.
Taksitle ödeme imkanı
Bazı durumlarda işveren, geçiş tazminatını taksitlerle ödemeyi talep edebilir. Bu, derhal ödemenin işletmenin sürekliliğini tehlikeye atacağı durumlarda mümkündür. Ancak işveren, istihdamın sona ermesinden sonraki altı ay içinde tazminatın tamamını ödemelidir.
Geçiş tazminatına ek tazminatlar
Geçiş tazminatının yanı sıra hak sahibi olabileceğiniz başka tazminat türleri de vardır, örneğin:
- Bildirim tazminatı: İşveren, geçici sözleşmenin yenilenip yenilenmeyeceğini geç bildirirse.
- Adil tazminat: İşveren ciddi kusurlu davranışta bulunmuşsa.
- Sabit tazminat: İşveren veya çalışan tarafından ihbar süresine uyulmaması durumunda.
Sonuç
Geçiş tazminatı, çalışanlar için işten çıkarmada önemli bir haktır ve başka bir işe daha sorunsuz geçişe katkıda bulunabilir. Geçiş tazminatıyla ilgili haklarınız ve yükümlülükleriniz hakkında iyi bilgilendirilmeniz önemlidir. Tereddüt durumunda veya sorularınız varsa, her zaman Arslan Advocaten'deki uzman bir iş hukuku avukatıyla iletişime geçebilirsiniz.
Arslan Advocaten'den yardım alın
Geçiş tazminatınız hakkında sorularınız mı var veya işvereniniz zamanında ödeme yapmıyor mu? Arslan Advocaten avukatları size hukuki yardım sağlamaya hazırdır. Ücretsiz danışma için bizimle iletişime geçin.