Engelleme yasağı, Aracılar Tarafından İşgücü Tahsisi Yasası'nın (Waadi) önemli bir parçasıdır ve geçici işçileri, geçici görevlerinin sona ermesinin ardından işe alanla iş sözleşmesi yapmalarında korur. Waadi'nin 9a maddesi uyarınca, bir iş bulma ajansı geçici işçi ile işe alan arasında iş sözleşmesinin oluşmasına engel koyamaz. Bu makale engelleme yasağının tam olarak ne anlama geldiğini, hangi istisnaların olduğunu ve pratikte nasıl işlediğini açıklamaktadır.
Waadi işçi ödünç vermede ne zaman uygulanır?
Waadi, geçici işçiler gibi işgücünün başka bir şirketin (işe alanın) yönetimi ve denetimi altında çalıştırılması durumunda geçerlidir. Bunun yapısal olarak mı yoksa sadece ara sıra mı gerçekleştiği önemli değildir. Hem ticari iş bulma ajansları hem de yalnızca ara sıra personel tahsis eden kuruluşlar Waadi kapsamına girer.Engelleme yasağı ne anlama gelir?
Engelleme yasağı, geçici işçilerin konumunu güçlendirmek için tasarlanmıştır, böylece görevlerinden sonra kolayca işe alanla istihdam ilişkisine girebilirler. Görev sona erdiğinde, geçici işçi iş bulma ajansının kısıtlama getirmeksizin işe alanla iş sözleşmesi yapmakta özgür olmalıdır. Bu, geçici işçinin doğrudan işe alanla istihdam ilişkisine girmesini engelleyen bir rekabet yasağı veya ilişki koşuluna bağlanamayacağı anlamına gelir. Bu tür bir engel oluşturan her koşul, Waadi'nin 9a maddesi uyarınca geçersiz sayılır.Diğer iş bulma ajansları için rekabet yasağı veya ilişki koşulu eklenebilir mi?
Engelleme yasağı özellikle geçici işçilerin görev sonrası işe alana geçişlerinin engellenmesini önlemeyi amaçlar. Bu, tüm rekabet yasağı veya ilişki koşullarının otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez. Geçici işçinin doğrudan işe alanla istihdam ilişkisine girmesini yasaklayan bir koşul izin verilmez ve yasa tarafından geçersiz sayılır. Ancak, prensip olarak iş sözleşmesine geçici işçiyi diğer şirketlerle veya rakip iş bulma ajanslarıyla (işe alanla değil) istihdam ilişkisine girmesini kısıtlayan bir rekabet yasağı veya ilişki koşulu eklemek mümkündür. Bu tür koşullar için de gerekenden fazla kısıtlama getirmemesi ve makul olmayan şekilde sınırlamaması gerekir.Engelleme yasağının arka planı ve amacı
Waadi, geçici işçilerin konumunu korumak ve doğrudan işe alanlarda çalışan işçilerle karşılaştırılabilir koşullarda çalışmalarını sağlamak için tasarlanmıştır. Engelleme yasağı özellikle geçici işten işe alandaki kalıcı bir pozisyona geçişi kolaylaştırmayı amaçlar.Avrupa çerçevesi: Geçici İş Yönergesi
Waadi'deki engelleme yasağı büyük ölçüde tüm AB üye devletlerinde geçici işçileri korumak için tasarlanmış Avrupa Geçici İş Yönergesine dayanmaktadır. Yönerge, üye devletlerin geçici işçi ile işe alan arasında iş sözleşmesi yapılmasının önündeki her engelin geçersiz ilan edilebilmesini sağlayan önlemler almasını gerektirir. Amaç, geçici işçilerin kalıcı iş sözleşmelerine erişimini teşvik etmektir.Engelleme yasağının uygulanması: kim korunur?
Engelleme yasağı geçici işçiler için geçerlidir, ancak Yönergedeki "çalışan" kavramı Hollanda tanımından daha geniştir. AB Adalet Divanı'na (ABAD) göre, serbest meslek sahibi de engelleme yasağı kapsamına girebilir, çalışanın işe alanın yönetimi altında çalıştığı ve karşılığında ücret aldığı bir iş ilişkisi olduğu sürece.Serbest meslek sahipleri için de koruma
Engelleme yasağı pratikte geniş yorumlanır. Yalnızca iş sözleşmesi yapılmasını değil, aynı zamanda bir "iş ilişkisi" oluşmasını da kapsar. Bu özellikle serbest meslek sahipleri için geçerlidir: görev sırasında fiilen işe alanın otoritesi altında çalışan bir serbest meslek sahibi için de engelleme yasağı geçerli olabilir. Bu durumda iş bulma ajansı, bu serbest meslek sahibinin görev sonrası doğrudan işe alana başlamasına engel koyamaz.Engelleme yasağının sınırları nelerdir?
Engelleme yasağı önemli koruma sağlasa da bazı istisnalar vardır:- İşe alım ve eğitim için makul tazminat: İş bulma ajansı, belirli durumlarda işe alandan bir ücret talep edebilir. Ancak bu tazminat makul olmalı ve yalnızca işe alım ve eğitim için yapılan gerçek masraflarla ilgili olmalıdır. Standart ceza koşulları izin verilmez.
- Görev süresi: Geçici işçi işe alan için ne kadar uzun çalışmışsa, ajansın ücret talep etmesi o kadar az haklıdır.
Makul tazminat: neye izin verilir?
Yasa, ödünç verenin (iş bulma ajansı) bazı durumlarda geçici işçi işe alana geçtiğinde tazminat hakkına sahip olmasını dışlamaz. Ancak bu yalnızca makul bir tazminat söz konusu olduğunda izin verilir. Pratikte ajansın işe alanla gerçek işe alım masrafları için tazminat anlaşmaları yapabileceği anlamına gelir. Bu tazminat her zaman yapılan masraflarla ve piyasada olağan olanla orantılı olmalıdır.Engelleme yasağı kapsamında neye izin verilir?
Geçici işçinin işe alanla iş sözleşmesi yapmasını engelleyen engellere izin verilmese de, ajanslar belirli koşullar altında yine de ücret talep edebilir. Bu tazminat makul olmalı ve ajansın geçici işçinin işe alımı, görevlendirilmesi veya eğitimi için yaptığı masraflarla ilgili olmalıdır. Kısacası: engelleme yasağı tazminata yer bırakır, ancak yalnızca gerçek, kanıtlanabilir masraflar için, asla standart ceza veya temelsiz kâr kaybı olarak değil.Ödünç verme sözleşmesi hazırlamak için pratik ipuçları
Ödünç verme sözleşmesinde veya genel koşullarda, geçici işçi işe alana geçtiğinde hangi koşullar altında ücret ödenmesi gerekebileceğini belirtmek tavsiye edilir. Bu tazminatın:- Şeffaf ve makul olduğundan emin olun.
- İzin verilenden fazla gitmediğinden emin olun.
- Açıkça tanımlandığından emin olun.
- Görev süresine uygun olduğundan emin olun.