Aydınlatılmış Onam: Onay Ne Zaman Geçerli, Ne Zaman Geçersizdir?

·8 min leestijd
Aydınlatılmış Onam: Onay Ne Zaman Geçerli, Ne Zaman Geçersizdir?

Tıbbi tedavilerde aydınlatılmış onam ne anlama gelir? Onayın ne zaman geçerli olduğunu, doktorların neler açıklaması gerektiğini ve ihlal durumunda ne yapabileceğinizi öğrenin.

Doktorun tıbbi tedaviyi uygulamadan önce hastayı, ne olacağı, hangi risklerle ilişkili olduğu ve hangi alternatiflerin mevcut olduğu konusunda iyi bilgilendirmesi gerekir. Buna bilgilendirilmiş onam denir. İyi bilgi olmadan hasta bilgilendirilmiş onam veremez. Bu blogda bilgilendirilmiş rızanın ne anlama geldiğini, rızanın ne zaman geçerli olduğunu, ne zaman geçerli olmadığını ve yeterince bilgilendirilmemeniz durumunda neler yapabileceğinizi açıklıyoruz.

Bilgilendirilmiş onam nedir?

Tıp dünyasındaki temel prensip, hastanın tedavisine kendisinin karar vermesidir. Bunun için hastanın tedavinin neler gerektirdiğini, hangi riskleri içerdiğini ve hangi alternatiflerin mevcut olduğunu anlaması önemlidir.
Bu nedenle bilgilendirilmiş onam şu anlama gelir: tam ve anlaşılır bilgiye dayalı onam.

'Tedavi' neleri içerir?

Bu bağlamda 'tedavi' aslında bir doktorun bakım sürecinizle ilgili olarak sizin için yaptığı her şey anlamına gelir. Bu sadece gerçek prosedür veya operasyonun ötesine geçer. Ayrıca örneğin fiziksel muayeneyi, teşhis testlerini, teşhis koymayı ve bunu takip eden takip bakımını da göz önünde bulundurun. Kısacası: Tedavinizin bir parçası olan her tıbbi prosedür dahildir.

Doktor şunları açıklamalıdır:

  • Tedavinin niteliği ve amacı;

  • Olası riskler ve komplikasyonlar;

  • Başarı veya iyileşme şansı;

  • Bekleme veya tedavi etmeme dahil alternatifler;

  • Tedaviyi reddetmenin sonuçları.

Etkinlik ve bekleme süreleriyle ilgili bilgiler

Tedaviye ilişkin temel bilgilerin yanı sıra, doktorun önerilen bakımın kanıtlanmış etkinliği konusunda da dürüst olması gerekir. Bu, doktorun bir tedavinin bilimsel olarak kanıtlanıp kanıtlanmadığını veya (henüz) yeterince kanıtlanmadığını belirtmesini bekleyebileceğiniz anlamına gelir. Özellikle yeni tedavi yöntemleri, alternatif tedaviler veya deneysel bakımlarla bu konuda netliğe kavuşmanız önemli. Ayrıca tedavi için bekleme süreleri konusunda da bilgi sahibi olmalısınız. Bu şekilde ne bekleyeceğinizi bilirsiniz ve tedavi teklifini kabul edip etmeme kararınızda bunu dikkate alabilirsiniz. Özet:
  • Bir tedavinin kanıtlanmış etkisi var mı? Doktorun bunu açıkça belirtmesi gerekir.
  • Yardım almak ne kadar sürer? Bu konuyu da netleştirmelisiniz.
Bütün bunlar hasta olarak sizin dürüst ve eksiksiz bir tablo görmenizi ve böylece onayınızın gerçekten bilgilendirilmiş olmasını sağlar.

Yalnızca bu bilgiler sağlandıktan ve anlaşıldıktan sonra izin yasal olarak geçerli olabilir.

Zımni ve açık rıza: ne zaman geçerlidir?

Tıbbi tedavi için onay farklı şekillerde verilebilir. Çoğu durumda sözlü veya hatta zımni (örtük) rıza yeterlidir. Örneğin aşı yaptırmak için kolunuzu uzatırsanız doktor enjeksiyonu kabul ettiğinizi varsayabilir. Bir kazadan sonra yaranın dikilmesi gibi basit veya acil eylemler için bile örtülü onayın çoğu zaman yeterli olduğu düşünülüyor. Ancak, eğer konu ciddi, daha riskli veya acil olmayan (elektif) bir tedaviyle ilgiliyse, hasta olarak sizin açık rıza vermeniz gerekir. Bu durumda doktor yalnızca ilgili tüm bilgileri sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda kabul ettiğiniz tıbbi dosyaya da kaydedecektir. Kısacası:
  • Zımni rıza: basit, rutin veya gerekli acil tedaviler için.
  • Açık rıza: ciddi, riskli veya planlanmış tıbbi prosedürler için her zaman yazılı veya sözlü olarak onaylanır ve doktor tarafından kaydedilir.
Bir doktorun açık izin olmadan tedavi yapmasına ne zaman izin verilir? Doktor, ancak hastanın izin vermesi durumunda tedaviye başlayabilir. Ancak bu rızanın her zaman açıkça ifade edilmesi gerekmemektedir. Uygulamada, bir hastanın basit, rutin eylemler için veya acil durumlarda (örneğin, enjeksiyon için kolunu uzatmak veya tedavi masasına oturmak gibi) üstü kapalı olarak onay verdiği sıklıkla görülür. Büyük tedavilerde, riskli müdahalelerde veya planlı operasyonlarda durum farklıdır. Daha sonra hastanın açıkça, yani açıkça önerilen planı kabul etmesi gerekir. Bu açık rıza, doktor tarafından dikkatle tıbbi dosyaya kaydedilir. Bu, hastanın önemli kararlarda tam kontrol sahibi olmasını ve kendi kaderini tayin hakkının merkezi olmasını sağlar.

İyi iletişim ve bilgilendirilmiş onam neden bu kadar önemlidir

Doktor ile hasta arasındaki iyi iletişim, yasal bir zorunluluğun ötesine geçer; güçlü bir güven ilişkisinin temelini oluşturur. Tedavi, risk faktörleri ve seçenekler hakkında net ve açık bir şekilde konuşulduğunda hasta ciddiye alındığını ve başına gelenlerle ilgilendiğini hisseder. Bu güven, hastaların yalnızca endişelerini veya şüphelerini paylaşma olasılıklarının daha yüksek olmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tedaviye uyumu da destekler: İnsanların belirli seçimlerin neden yapıldığını anladıklarında tavsiyelere uyma olasılıkları artar. Açık açıklamalar ve samimi ilgi, yalnızca kurallara uyumu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda iyi bakımın temeli olan karşılıklı saygıyı da oluşturur.

Klasik modelden paylaşımlı karar almaya

Bilgilendirilmiş rızaya ilişkin ek kuralların gelmesiyle birlikte, paylaşılan karar alma veya 'ortak karar alma' olarak adlandırılan şeye vurgu giderek artıyor. Geçmişte doktor sıklıkla neyin en iyi göründüğünü belirlerken ve hasta da bu tavsiyeye uyuyorken, günümüzde hastanın tercihi merkezi bir konumda yer alıyor. Ortak karar alma yöntemiyle doktor ve hasta tedaviyi birlikte tartışır. İş, aile veya yaşam kalitesi gibi sizin için neyin önemli olduğunu belirtirsiniz ve doktor, artıları ve eksileri de dahil olmak üzere tıbbi seçenekleri açıklar. Böylece sadece doktorun tavsiyelerine uymak yerine, kişisel durumunuza ve değerlerinize uygun bir kararı birlikte verirsiniz. Bu yaklaşım, tıbbi seçimlerin yalnızca tıbbi açıdan sorumlu olmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda hastanın istek ve beklentilerini de karşılamasını sağlar.

Bilgilendirilmiş rızanın yasal dayanağı

Bilgi alma ve rıza hakkı Medeni Kanun'un 7:448. maddesinde düzenlenmiştir. Bu, bakım sağlayıcının hastayı amaçlanan tedavi ve beklenen sonuçlar veya riskler hakkında "açık bir şekilde" bilgilendirmesi gerektiğini belirtir.

Ayrıca yasa, doktorun bu bilgilerin kaydedildiği iyi bir tıbbi dosya tutma yükümlülüğünü şart koşuyor.
Bununla ilgili daha fazla bilgiyi blogumuzda bulabilirsiniz Tıbbi dosya: muayene, kopya ve düzeltme.

Diğer yasal bilgi yükümlülükleri Medeni Kanun'a ek olarak, Sağlık Hizmetleri Kalitesi, Şikayetler ve Anlaşmazlıklar Yasası (Wkkgz). Bu yasaya göre, sağlık hizmeti sağlayıcısı (çoğunlukla tedaviyi yapan hekim), talep etmesi halinde hastaya sunulan bakım konusunda bilgi vermek zorundadır. Bu sadece bakımın doğasıyla değil, aynı zamanda bu bakımı alan diğer hastaların oranları, kalitesi ve deneyimleriyle de ilgilidir. Ayrıca doktor, bakımın bilimsel olarak kanıtlanmış etkinliğinin olup olmadığı ve olası bekleme süresi hakkında hastayı bilgilendirmekle yükümlüdür. Bu şekilde hasta, resmin tamamını görebilir ve bilinçli bir karar verebilir.

2020'den beri bilgilendirme yükümlülüğüne yapılan en son eklemeler

1 Ocak 2020'den bu yana sağlık hizmeti sağlayıcılarının bilgi yükümlülüğü daha da genişletildi. Doktorların ve diğer bakım sağlayıcıların hastaları tedavi ve riskler hakkında zamanında bilgilendirmelerinin yanı sıra, artık önerilen tedavi hakkında hastaya danışmak da yasal olarak zorunludur. Hasta soru sormaya aktif olarak davet edilmelidir. Sağlık hizmeti sağlayıcısının aşağıdaki gibi ek bilgiler de sağlaması gerekir:
  • Tedaviden vazgeçme seçeneği.
  • Diğer sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından yapılabilecek alternatif muayeneler veya tedaviler.
  • Beklenen süre ve tedavinin ne zaman başlayabileceği.
Bu değişikliklerin amacı hastaya daha fazla etki ve kontrol kazandırmak, başka bir deyişle bakım konusunda ortak kararlar alabilmektir. Başka bir deyişle, odak noktası geleneksel 'doktor tavsiyesi'nden, hastanın istek ve tercihlerinin merkezi olduğu 'ortak kararlara' doğru kayıyor.

Rıza ne zaman yasal olarak geçerli değildir?

Hastaya bilgi verilmemesi veya yanlış bilgi verilmesi durumunda rıza hukuken geçerli değildir. Bu, farklı şekillerde gerçekleşebilir; örneğin:

  • Doktor tedaviyle ilişkili risklerin neler olduğunu açıklamadı;

  • Alternatif tedavilere ilişkin herhangi bir tartışma yapılmadı;

  • Komplikasyon riski küçümsenmiştir;

  • Hastaya kabul etmesi için baskı yapıldı;

  • Onam, bilgi anlaşılır olmadan verildi.

Doktorun bilgi verme yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda, tedavi yasadışı olarak değerlendirilebilir. Bunun sonucunda hasta zarar görürse tıbbi sorumluluk doğabilir. Bu konuda daha fazla bilgiyi Hollanda'da tıbbi sorumluluk: hasta hakları ve tazminata giden yol adlı blogumuzda okuyabilirsiniz.

Kanıtın önemi: Dosyanızda neler var?

Bir sorumluluk davasında tıbbi dosya çok önemlidir. Burada hangi bilgilerin verildiği, bilgilendirilmiş onam formunun imzalanıp imzalanmadığı ve doktorla yapılan görüşmelere ilişkin notların bulunup bulunmadığı belirtilmelidir.

İzin alma: açık ve örtülü Doktor ancak hasta izin verdikten sonra tedaviye başlayabilir. Bu onay çeşitli şekillerde verilebilir. Bazen, örneğin daha az sert eylemler için veya acil bir durumda acil eylemin gerekli olması durumunda, zımni veya zımni rıza söz konusu olabilir. Ancak ciddi, riskli veya planlı (elektif) bir tedavi söz konusuysa hasta olarak sizin açıkça onay vermeniz gerekir. Böyle bir durumda bu izin de doktor tarafından dosyaya kaydedilir.

Bu bilgilerin eksik olması durumunda ispat yükü genellikle sağlık hizmeti sağlayıcısında daha ağırdır.
Dosyayı hastaneden veya pratisyen hekimden talep edebilirsiniz. Bunu adım adım nasıl yapacağınızı Tıbbi dosya: inceleme, kopyalama ve düzeltme blogumuzda okuyabilirsiniz.

Bilgilendirilmiş onam ihlalinin sonuçları

Düzgün bir şekilde bilgilendirilmediğiniz ortaya çıkarsa, ortaya çıkan zarardan doktor veya hastane sorumlu olabilir. Bunun nedeni, örneğin doğru bilgi almış olsaydınız tedaviyi kabul etmeyecek olmanız veya daha az riskli bir alternatifi tercih etmiş olmanız olabilir.

Böyle bir durumda aşağıdakilerden oluşan zararlar talep edilebilir:

  • Maddi hasar – tıbbi masraflar, gelir kaybı, seyahat masrafları, evde yardım;

  • Manevi zarar (ceza) – acı, üzüntü ve hayattan alınan zevkin kaybının tazmini.

Blogumuzda Zararları nasıl hesaplayabilirsiniz? hasar miktarının nasıl hesaplanacağını okuyun. belirlendi.

Yaygın yanlış anlaşılmalar

  • Onam formundaki imza, otomatik olarak bilgilendirilmiş onam verildiği anlamına gelmez.

  • Sözlü açıklama da zorunludur; yazılı bilgi tek başına yeterli değildir.

  • Bir kullanma talimatında bir riskten bahsedilmiş olması, doktoru bu konuyu kişisel olarak tartışma yükümlülüğünden kurtarmaz.

  • Her komplikasyon bir hata değildir; Bilgi verme yükümlülüğünün ve kanıtlanabilir zararın ihlal edilmesi gerekir.

Pratik örnek

Bir hastaya ameliyattan önce yalnızca genel riskleri içeren standart bir broşür verildi. İşlem sırasında broşürde bahsedilmeyen ve tartışılmayan bir komplikasyon ortaya çıktı. Hasta, kendisine doğru bilgi verilmiş olsaydı operasyona rıza göstermeyeceğini ifade etti. Hakim, hastanenin bilgi sağlama yükümlülüğünü ihlal ettiğine hükmetti ve tazminat ödenmesine karar verdi.

Düzgün bir şekilde bilgilendirilmediğinizi düşünüyorsanız ne yapabilirsiniz?

  1. Sağlık dosyanızı isteyin.

  2. Doktorlarla yapılan görüşmelerde neler söylendiğine dikkat edin.

  3. Uzman bir kişisel yaralanma avukatıyla iletişime geçin.

  4. Bilgi sağlama yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğini değerlendirdi mi?

Avukatlarımız haklarınızı korumanıza ve tazminat konusunda doğru adımları atmanıza yardımcı olacaktır.

Neden Arslan Avukatlar?

Arslan Avukatları olarak, bilgi sağlama yükümlülüğünün ihlal edildiği davalara düzenli olarak bakıyoruz. Bağımsız tıbbi danışmanlarla birlikte çalışarak dosyanızın eksiksiz bir şekilde derlenmesini sağlıyoruz. Masrafları sorumlu taraftan karşıladığımız için hizmetlerimiz mağdurlar için ücretsizdir.

Bu şekilde, mali risk olmadan, hakkınızı alacağınızdan emin olabilirsiniz.

Veelgestelde vragen

Waarom zou ik kiezen voor Arslan Advocaten?
Arslan Advocaten biedt persoonlijke juridische bijstand met specialistische kennis. Ons meertalig team (Nederlands, Engels, Turks, Pools) staat voor u klaar met een no-nonsense aanpak en focus op resultaat.
Wat kost een advocaat bij Arslan Advocaten?
De kosten variëren per zaak. Bij letselschade werken wij op no cure no pay basis. Voor andere zaken bieden wij een gratis eerste consult aan om uw situatie te bespreken.
Terug naar blog
Deel dit artikel

Heeft u juridisch advies nodig?

Plan een gratis adviesgesprek met een van onze specialisten